سيد أحمد صفائي
21
هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي )
( 8 ) شاگردان هشام بن الحكم " هشام بن الحكم " علاوة بر اينكه از متكلمين ومفكرين قرن دوم هجرى بوده از فقها وراويان حديث هم بوده واضافه بر اينكه در علوم عقلي شاگردانى داشته در علوم نقلي هم گروهى از وى استفاده كرده وحديث از أو نقل كرده اند . اينك بعضي از شاگردان وى را بخوانندگان محترم معرفى مىكنيم : 1 - " أبو احمد محمد بن أبي عمير زياد بن عيسى " متوفى بسال 217 كه از بزرگان محدثين وشيعيان مبرز وو مورد وثوق است از كساني است كه از " هشام بن الحكم " روايت مىكند . شيخ طوسي قدس سره " بأصل " هشام بن الحكم كه از أصول أربعمائة است دو طريق دارد كه هر دو " بابن أبى عمير " منتهى مىشود . 2 - " نشيط بن صالح لفافه مولى بنى عجل " كه از أصحاب " امام صادق " و " امام كاظم " عليهما السلام وبه روايت كشى از خدام " امام هفتم عليه السلام " بوده وأكثر دانشمندان علم رجال توثيقش كرده اند . " مرحوم مامقانى " از " كاظمى " حكايت مىكند كه وى از جمله كساني است كه از " هشام بن الحكم " روايت مى كنند . 3 - " أبو الحسن علي بن منصور كوفي ساكن بغداد " . " نجاشي " گفته كه در علم كلام شاگرد " هشام بن الحكم " بوده وكتابي دارد در توحيد وامامت بنام كتاب " تدبير " لكن " مرحوم مامقانى " مىگويد كه كتاب نامبرده از مؤلفات " هشام بن الحكم " است و " علي بن منصور " آن را جمع كرده است . 4 - " أبو جعفر محمد بن خليل سكاك " شيخ طوسي در فهرست فرموده : " محمد بن خليل معروف بسكاك " از متكلمين واز أصحاب " هشام بن الحكم " وشاگرد وى بوده است وبا أو در أموري مخالفت كرده جز در أصل امامت وبراي أو كتبي است از جمله آنهاست كتاب معرفت - كتاب استطاعت - كتاب امامت - كتاب رد بر كسى كه امامت را بنص نمىداند . " نجاشي " گفته : محمد بن خليل بغدادي " سكاك بوده وصاحب " هشام